Silnik do Ursusa C-360
Układ chłodzenia w ciągniku Ursus C-360 (i pochodnych z silnikiem S-4003) to konstrukcja ciśnieniowa, zamknięta, oparta na pompie odśrodkowej. Mimo pozornej prostoty, jest źródłem wielu błędów diagnostycznych. Analiza problemów zgłaszanych przez rolników na forum Agrofoto wskazuje, że często mylone są przyczyny ze skutkami. Aby skutecznie naprawić usterkę, musimy zrozumieć fizykę przepływów w bloku silnika, zamiast wymieniać części "na ślepo".
1. Fizyka wrzenia: Dlaczego Ursus C-360 wyrzuca wodę?
Najczęstszym problemem zgłaszanym przez użytkowników jest gwałtowne "wyrzucanie wody" przez korek chłodnicy. Aby to zdiagnozować, musimy odróżnić wrzenie od przedmuchu spalin.
W ujęciu termodynamicznym, gdy ciecz chłodząca osiąga punkt wrzenia, zamienia się w gaz. Kluczowa jest tu fizyka: para wodna ma objętość około 1600 razy większą niż woda w stanie ciekłym. To nagłe rozszerzenie objętości powoduje gwałtowny skok ciśnienia w układzie, co otwiera zawór w korku chłodnicy i wyrzuca mieszaninę parowo-wodną na zewnątrz. Nie zawsze jednak oznacza to uszkodzoną uszczelkę.
2. Zjawisko kawitacji i zapadanie się dolnego węża
Ciekawym przypadkiem, na który zwrócił uwagę jeden z użytkowników forum, jest sytuacja odwrotna: "podciśnienie w dolnym wężu... czuć w nim pusto". To krytyczny objaw zaburzenia hydrauliki układu.
Jak to działa? Pompa wody w C-360 jest pompą odśrodkową. Wirnik wyrzuca ciecz na zewnątrz, tworząc podciśnienie w centrum (strona ssawna), która połączona jest z dołem chłodnicy.
Scenariusz awarii: Jeśli chłodnica jest niedrożna (kamień kotłowy, szlam), opór przepływu jest większy niż siła ssąca pompy. Pompa "wyssiewa" wodę z dolnego węża szybciej, niż chłodnica może ją podać.
Efekt: W wężu powstaje podciśnienie, co powoduje jego zassanie i zapadnięcie się (szczególnie jeśli brak wewnętrznej sprężyny). To całkowicie odcina obieg, prowadząc do błyskawicznego przegrzania głowicy, nawet przy zimnej chłodnicy.
3. Diagnostyka różnicowa: Uszczelka pod głowicą (UPG) czy pęknięta głowica?
Jak słusznie zauważają doświadczeni mechanicy na Agrofoto: "to, że uszczelka jest nowa, nic nie znaczy". W silnikach z oddzielnymi głowicami, takimi jak w C-360, diagnoza jest trudniejsza.
Mechanizm uszkodzenia
Awaria UPG: Najczęściej przepala się mostek między tuleją cylindrową (pierścień ogniowy) a kanałem wodnym. Ciśnienie spalania (60-80 bar) wtłacza spaliny do układu chłodzenia ("twarde węże").
Pęknięcie głowicy: Żeliwne głowice S-4003 są podatne na pęknięcia zmęczeniowe między gniazdami zaworowymi. Ważne: Pęknięcie często otwiera się dopiero po rozgrzaniu (rozszerzalność termiczna). Dlatego test szczelności "na zimno" może dać fałszywy wynik.
Erozja bloku: Często pomijaną przyczyną są wżery na powierzchni bloku wokół tulei. Bez planowania bloku, nowa uszczelka nie uszczelni układu na długo.
Tabela diagnostyczna usterek układu chłodzenia C-360
Objaw
Prawdopodobna przyczyna
Metoda weryfikacji
Wyrzucanie płynu natychmiast po odpaleniu
Przedmuch kompresji (UPG / pęknięta głowica)
Test na obecność CO2 w układzie, obserwacja bąbelków w chłodnicy.
Wyrzucanie płynu tylko pod dużym obciążeniem
Mikropęknięcie głowicy (otwiera się termicznie)
Próba ciśnieniowa głowicy na gorąco (min. 80°C).
Zapadanie się dolnego węża chłodnicy
Niedrożna chłodnica / brak sprężyny w wężu
Sprawdzenie przepływu przez chłodnicę, weryfikacja węża.
Wzrost temperatury przy wysokich obrotach
Kawitacja pompy / luźny pasek klinowy
Sprawdzenie naciągu paska, stanu wirnika pompy wody.
4. Wymiana pompy wody: Z demontażem chłodnicy czy bez?
Na forach często pojawia się pytanie o wymianę pompy "na skróty", bez wyjmowania chłodnicy. Z inżynierskiego punktu widzenia jest to błąd. Pompa wody w C-360 jest elementem nośnym wentylatora, a praca w ciasnym tunelu niesie dwa ryzyka:
Uszkodzenie rdzenia chłodnicy: Przypadkowe uderzenie kluczem lub łopatką wentylatora w delikatne lamele trwale uszkadza wymiennik ciepła.
Nieszczelność montażowa: Aby pompa była szczelna, blok silnika musi być idealnie oczyszczony ze starej uszczelki. Dostęp "po omacku" uniemożliwia precyzyjne skrobanie i odtłuszczanie.
Rekomendacja: Demontaż maski i chłodnicy to konieczność. Pozwala to przy okazji przepłukać chłodnicę (zyskując korzyść w postaci lepszego chłodzenia) i zweryfikować łożyska alternatora.