Skocz do zawartości




Zdjęcie

Subkliniczna kwasica żwacza – choroba metaboliczna wysoko wydajnych krów mlecznych.

Napisany przez agrofoto, 28 listopad 2013 · 3186 wyświetleń

Załączony obraz

Autor: prof. dr hab. Włodzimierz Nowak - Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

Załączony obraz


Subkliniczna kwasica żwacza (SARA) jest chorobą przemiany materii wysoko wydajnych krów mlecznych o coraz większym znaczeniu gospodarczym w Polsce. Można przypuszczać, że w Polsce w stadach wysoko wydajnych około 15-20% krów w pierwszych miesiącach laktacji obciążonych jest tą chorobą metaboliczną.

W etiologii subklinicznej kwasicy należy podkreślić niewłaściwą „strukturalność” dawek pokarmowych, wynikającą zarówno ze składu chemicznego jak również ich niewłaściwej struktury fizycznej. Nadmierne dawki szybko fermentującej skrobi w żwaczu przy jednoczesnym niedoborze węglowodanów strukturalnych (NDF, ADF) są podstawową przyczyną zbyt dużej koncentracji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, destabilizujących przebieg fermentacji i ograniczających syntezę białka mikrobiologicznego w żwaczu. Z kolei nieodpowiednia z punktu widzenia potrzeb wysoko wydajnego przeżuwacza struktura fizyczna pasz objętościowych (długość cząstek paszy) spowodowana rozdrobnieniem w procesie zbioru, wybierania lub przygotowania dawek pokarmowych może znacząco ograniczyć przeżuwanie i wydzielanie śliny tego cennego naturalnego bufora.
Nadmiarem węglowodanów niestrukturalnych (skrobi), niedostosowanym do małego pobrania suchej masy i konsekwencjami z tego wynikającymi najbardziej zagrożone są krowy w okresie przejściowym (fresh) po wycieleniu.

Wczesne diagnozowanie subklinicznej kwasicy należy do trudnych, ponieważ symptomy tej choroby nie należą do wysoko specyficznych i występują z opóźnieniem w relacji do terminu zakwaszenia płynu żwacza. Charakterystycznemu dla SARY okresowemu zmniejszeniu pobrania suchej masy towarzyszy pogorszenie wyników produkcyjnych.

Ważnym elementem wczesnego rozpoznania SARY jest ocena organoleptyczna odchodów oraz obserwacja krów przeżuwających podczas odpoczynku. Z kolei diagnozowanie subklinicznej kwasicy na podstawie zawartości tłuszczu i białka w mleku w początkowym okresie laktacji wydaje się ryzykowne, ponieważ w tym okresie laktacji poziom tłuszczu w mleku nie zależy od pH płynu żwacza. W mleku pochodzącym od krów z SARĄ może zwiększyć się poziom laktozy (>5%), zmniejszyć mocznika (<180mg/L) przy jednoczesnym zwiększeniu kwasowości SH >8.0 (stopień Soxhleta-Henkla).
SARA należy do ważnych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia ochwatu, przemieszczenia trawieńca, opóźnienia inwolucji macicy i pogorszenia statusu immunologicznego szczególnie w okresie okołoprodowym . Należy podkreślić , że dodatkowe negatywne wtórne efekty subklinicznej kwasicy pojawiają się w stadzie zwykle po kilku miesiącach od zachorowania, a typowe objawy to nadmierny spadek masy ciała, pogorszenie kondycji i wskaźników płodności pomimo dużego pobrania energii (suchej masy).

Aktualnie rekomendowanym sposobem oceny „strukturalności” dawek kompletnych (TMR) stosowanym w profilaktyce subklinicznej kwasicy jest określenie fizycznie efektywnego włókna NDF (feNDF). Do obliczenia tego parametru niezbędne jest określenie zawartości NDF w dawce kompletnej (laboratorium chemiczne) i oznaczenie przy pomocy standardowych sit paszowych (Penn State Particle Separator) frakcji TMR dłuższej niż 1.8mm. Żywienie dawką kompletną TMR o feNDF >23%SM powinno stymulować przeżuwanie i wydzielanie śliny tak by średnie pH płynu żwacza było nie mniejsze niż 6.0, a ryzyko wystąpienia SARY małe.