Skocz do zawartości




Zdjęcie

Recepta na idealny GPS

Napisany przez agrofoto, 14 czerwiec 2011 · 7216 wyświetleń

Ten rodzaj kiszonki z całych roślin zbóż, mieszanek zbóż lub mieszanek zbożowo-strączkowych nie jest doceniany i jest traktowany jako pasza okazjonalna. GPS może być jednak bardzo wartościową paszą, również dla najwydajniejszych krów mlecznych. Jest wielu rolników ceniących GPS i potrafiących go sporządzać, ale i tacy, którym ta sztuka nie wyszła, bo popełnili jakiś błąd. Wielu twierdzi, że ta pasza nie jest dobra dla wydajnych zwierząt, ale przeczy temu chociażby fakt, że GPS jest jedną z ważniejszych pasz w żywieniu krów mlecznych w Izraelu, gdzie stada mleczne są najbardziej wydajne na świecie. Ale dowodów nie trzeba szukać tak daleko. Od wielu lat GPS z pszenżyta sporządza Zenon Mazurek z Ostrobudek (na zdjęciu) i wykorzystuje go do żywienia krów o średniej wydajności przekraczającej 13 tys. l mleka. Sporządza tę paszę według własnych sprawdzonych zasad, z których najważniejszą jest znacznie wcześniejszy zbiór niż sugeruje to wiele opracowań naukowych, a po skoszeniu pszenżyta sieje kukurydzę na kiszonkę. O szczegółach sprawdzonej recepty hodowcy na idealny GPS

Dodany obrazek


Ze względu na nietypowy przebieg pogody w ub.r., zachęcaliśmy rolników w minionym sezonie do sporządzania GPS-u nie tylko z mieszanek zbożowych i zbożowo-strączkowych, ale także do skoszenia na ten cel owsa w fazie dojrzałości mlecznej. Zalecenie wynikało z dużego pogodowego ryzyka utrzymania i uzyskania opłacalnych plonów ziarna, a z drugiej strony z konieczności zabezpieczenia pasz objętościowych w miejsce słabo rokujących zasiewów kukurydzy. Dziś chcemy dać dowody na to, że GPS może być nie tylko paszą okazjonalną. Może być paszą bardzo wartościową, a po zbiorze umożliwia jeszcze siew kukurydzy z przeznaczeniem na pełnowartościową kiszonkę

Najważniejszy termin zbioru


Najlepsze warunki do plonowania mieszanki zbożowo-strączkowej z przeznaczeniem na GPS (kiszonkę z całych roślin mieszanki) znajdują się na glebach średnio zwięzłych, zasobnych w wapń i dobrze utrzymujących wilgotność. Najodpowiedniejsze do ich uprawy są gleby klasy III i IV. Mieszanki można uprawiać na terenie całego kraju, w zmianowaniu po zbożach i kukurydzy. Rośliny zbierane na GPS – ze względu na terminy agrotechniczne – są doskonałym przedplonem dla rzepaku. Ba, niektórzy rolnicy koszą zboża lub ich mieszanki na GPS wcześnie i zaraz po zbiorze sieją kukurydzę, która uzyskuje jesienią właściwą dojrzałość kiszonkarską i daje normalny plon. Jest wielu rolników, którzy cenią GPS i potrafią tę kiszonkę sporządzać i tacy, którzy popełnili jakiś błąd, byli z GPS- -u niezadowoleni i już go nie robią. Co zatem robić, aby gospodarz, a zwłaszcza krowy były z GPS-u zadowolone?

Kiedy rozpoczynać zbiór? – oto jest pytanie. Optymalnym terminem zbioru mieszanki zbóż ze strączkowymi na GPS jest faza od płaskiego strąka do mleczno- -woskowej dojrzałości nasion grochu. W zależności od rejonu kraju, zbiór następuje od połowy czerwca do połowy lipca. Po tym terminie dolne liście grochu zasychają, a źdźbła zbóż drewnieją. W przypadku GPS-u z roślin zbożowych w czystym siewie (bardzo dobre jest pszenżyto) lub zbóż w mieszankach, kosić powinniśmy łan, kiedy zboża mają mleczną dojrzałość ziarna.

Zbiór i zakiszanie powinny być jak najszybciej wykonane. Optymalna długość sieczki powinna wynosić od 4 do 8 cm. Najważniejszą zaletą sporządzania GPS-u jest to, że technologia zbioru nie wymaga tak specjalistycznych i drogich maszyn, jak w przypadku kukurydzy. Ze względu na konieczność uzyskania odpowiedniego udziału suchej masy przed zakiszeniem, mieszankę najlepiej kosić przy wietrznej i suchej pogodzie, pozostawiając ją na pokosie na 1–2 dni. Przeschnięte pokosy można zbierać przyczepami wyposażonymi w noże tnące, orkanem lub sieczkarniami. Wartość kiszonki GPS znacznie podnosi stosowanie w technologii zakiszania konserwantów bakteryjnych i enzymatyczno- bakteryjnych.

Dodany obrazek

Pszenżyto doskonale nadaje się na GPS, a po jego zbiorze można jeszcze siać kukurydzę i uzyskać pełnowartościowy plon na kiszonkę. Warunek – kłosy pszenżyta w czasie zbioru muszą być jeszcze schowane w pochwach liściowych


Wcześniej niż w zaleceniach


To zalecenia zgodne z przeprowadzonymi badaniami, ale rok temu odwiedzając gospodarstwo mleczne Elżbiety i Zenona Mazurków w Ostrobudkach, których stado krów ma jedną z najwyższych wydajności mleka w kraju, w kilka minut dowiedziałem się o sztuce sporządzania GPS-u znacznie więcej niż czytając kilka publikacji na ten temat.

W tym gospodarstwie na GPS uprawiane jest pszenżyto, a po jego zbiorze (w tym rejonie przypada to najczęściej na termin od 15 do 30 maja), siana jest kukurydza na kiszonkę. I jak mówili mi gospodarze, tylko jeden raz w ciągu ostatnich 15 lat zdarzyło się, że kukurydza siana po pszenżycie ozimym na GPS nie dała dobrego plonu. Powodem była dotkliwa susza i wtedy nie wychodziły też zasiewy kukurydzy z optymalnych terminów agrotechnicznych. Przy dobrej pogodzie już na drugi dzień po skoszeniu pszenżyta i po jednym przetrząsaniu zielonka na GPS jest prasowana w cylindryczne bele i foliowana. Niekiedy podsuszać trzeba dwa, trzy dni. Niezależnie od tego, GPS z pszenżyta u Zenona Mazurka z Ostrobudek jest zupełnie inny niż u większości rolników. To cenne rady, ale wielu rolników źle doświadczonych w sporządzaniu GPS-u zapyta: dlaczego GPS w belach? To dobra technologia dla sianokiszonek. Przy owijaniu GPS-u można być pewnym ataku myszy, które rozrywają folię i pasza psuje się. Ano dlatego, że rolnik uważa, iż na pryzmie materiał na GPS traci białko i smakowitość przez to, że jest ujeżdżany kołami ciągnika. W tych miejscach ujeżdżony materiał robi się ciemny (czarnozielony) – i tam są właśnie straty. Straty powiększają się, kiedy w zielonce jest za dużo azotu. Zaczyna rozkładać się białko i rozpoczyna się proces fermentacji w niekorzystnym kierunku.W belach jakość jest zachowana, a o to, by myszy nie rozrywały folii, trzeba zadbać. W przypadku zbioru pszenżyta przed wykłoszeniem takie ryzyko jest znacznie mniejsze niż w przypadku materiału wykłoszonego.

Pełnowartościowa pasza


Kiszonka GPS powinna charakteryzować się jasnozieloną barwą i dobrą strukturą części roślin, optymalną dla bydła wilgotnością (24–30% suchej masy), umiarkowaną kwasowością, korzystnymi proporcjami kwasów fermentacyjnych i umiarkowanym rozkładem białek. GPS w stosunku do kiszonki z kukurydzy zawiera więcej białka, a mniej cukrów prostych. GPS zawiera sporo wapnia, fosforu i magnezu. Szereg doświadczeń żywieniowych potwierdza dużą wartość GPS-u w żywieniu krów. W zależności od okresu laktacji i rodzaju innych pasz stosowanych w żywieniu bydła, w dziennej dawce pokarmowej krowy mogą otrzymywać 15 – 28 kg GPS-u, jałówki i opasy od 10 do 22 kg, cielęta w wieku/ powyżej 6 miesięcy – 3 – 5 kg/ dzień. Należy jednak zaznaczyć, że dla krów wysokomlecznych w szczycie laktacji nie jest to dobra pasza. GPS lepiej jest wykorzystać w żywieniu innych grup technologicznych bydła.

Dodany obrazek

Zenon Mazurek ma własną, sprawdzoną receptę na idealny GPS w belach



Jeżeli GPS jest sporządzony w belach, powinien być składowany w miejscu z natury najmniej dostępnym dla gryzoni. Najważniejsza jest jednak stała kontrola i obserwacja bel. Każde zauważone uszkodzenie należy szybko naprawić przez zaklejenie odpowiednią do tego celu folią samoprzylepną. Najlepiej jednak jak najszybciej wykorzystać uszkodzoną porcję w żywieniu bydła. Pamiętajmy jednak, że proces fermentacji zakiszanych pasz trwa do 6 tygodni i dopiero po tym okresie GPS ma optymalne właściwości żywieniowe.

Wartość pokarmowa GPS może być jednak bardzo różna i wynika z umiejętności rolników i różnych technologii stosowanych w czasie zbioru. Badania wykonane przed laty w gospodarstwach mlecznych w rejonie działania ODR w Starym Polu wykazały, że GPS w niektórych gospodarstwach zawierał tylko 15,5% suchej masy i zaledwie 1,1% białka (zbiór jednoetapowy przy wilgotnej pogodzie), w innych 31% suchej masy, a w nim 4,5% białka (zbiór po 1–2-dniowym przesuszeniu). GPS z pszenżyta w gospodarstwie Zenona Mazurka zawiera 39% suchej masy, a w nim jest 13% białka. Wszystkie parametry tego GPS-u są rewelacyjne (szczegóły w archiwalnym wydaniu „Dobry Hodowca – Bydło Mleczne” nr 2/2010).

Gospodarz ceni sobie doradztwo fachowców, ale w przypadku GPS ma swoje zdanie i własne sprawdzone zalecenia. Po pierwsze, kosi pszenżyto znacznie wcześniej niż zalecają to żywieniowcy. Kosi wcześnie, zanim widoczny jest w łanie kłos pszenżyta i jak twierdzi – niezależnie czy z żyta, czy z pszenżyta, GPS ma najwięcej białka, gdy zbierzemy go przed wykłoszeniem zbóż. Po wykłoszeniu białko przekształca się i jest gorzkie – krowy zamiast doić, spadają z mlekiem. W tym gospodarstwie pszenżyto na GPS jest koszone, kiedy kłosy ukryte są jeszcze w pochewce, a na całym polu widać tylko pojedyncze kłosy wychodzące z pochewek.

Dobry GPS jest bardzo dobrą paszą dla krów zasuszonych, a także dla mniej wydajnych krów mlecznych. Najlepszy jest GPS ze zbóż i roślin strączkowych. Z samych zbóż jest paszą wybitnie energetyczną, ale jej wartość jest uzależniona od terminu zbioru – przy wcześniejszym jest też białko. Bardzo dobry GPS to pasza, którą bez obawy można żywić najbardziej wydajne krowy.

Autor: Marek Kalinowski
zdjęcia: autor

Artykuł pochodzi z Poradnika Rolniczego




"Przeschnięte pokosy można zbierać przyczepami wyposażonymi w noże tnące, orkanem lub sieczkarniami" - orkanem nie pójdzie bo próbowałem
  • Raportuj